Gdzieś między Uhercami Mineralnymi a Myczkowcami, niecałe dwa kilometry od centrum Zwierzynia, z ziemi wypływa krystalicznie czysta woda, której od wieków przypisuje się niezwykłe właściwości. Cudowne Źródełko to jedno z tych miejsc w Bieszczadach, które łączy w sobie naturalny urok z głęboką tradycją religijną. Tu przyroda spotyka się z duchowością, a historia splata z legendą.
Dla jednych to cel pielgrzymki, dla innych ciekawy punkt na szlaku turystycznym. Niezależnie od motywacji warto tu zajrzeć – choćby po to, by przez chwilę odpocząć w otoczeniu kamiennych kapliczek i posłuchać szumu wody.
- krystalicznie czysta woda o właściwościach uzdrawiających
- malownicza kaplica-grota z lat 90-tych
- sercowe jeziorko dla romantyków
- droga krzyżowa wzdłuż szlaku
- atmosfera spokoju i zadumy wokół kapliczek
Źródło otoczone legendami i wiarą
Historia tego miejsca sięga znacznie dalej niż współczesna infrastruktura mogłaby sugerować. Miejscowa tradycja głosi, że nazwa Zwierzynia pochodzi od ukraińskiego „Wozdywenje czestnoho chresta”, czyli Podwyższenia Krzyża Świętego. Wszystko przez krzyż wydobyty ze źródła ponad 150 lat temu przez pewną kobietę – tak przynajmniej opowiada legenda zapisana przez Oskara Kolberga.
Ten tajemniczy krzyż, który później znalazł się w miejscowej cerkwi, pochodził podobno z francuskiego Limoges. Była to cenna relikwia wykonana w charakterystycznej dla tego regionu technice emaliowania. Z krzyżem tym wiązały się kolejne opowieści – między innymi ta o kamieniach przeznaczonych na budowę cerkwi klasztornej, które w niewyjaśnionych okolicznościach zniknęły.
Woda ze źródła od dawna uchodzi za leczniczą. Szczególnie skuteczna ma być w przypadku chorób oczu, choć miejscowi przypisują jej szersze właściwości uzdrawiające. Bogata w magnez, wapń, żelazo i siarkę, z optymalnym pH i niską zawartością sodu – brzmi jak opis wody mineralnej ze sklepowej półki, tylko że tu tryska prosto z ziemi.
Przed II wojną światową, 27 września każdego roku – w Święto Podwyższenia Krzyża Świętego – do Cudownego Źródełka przybywały rzesze pielgrzymów z całej okolicy. Wojna spowodowała, że miejsce to popadło w zapomnienie na kilkadziesiąt lat.
Co zobaczyć przy Cudownym Źródełku
Samo źródło otoczone jest kamienną kaplicą-grotą, która powstała w latach 90. XX wieku z inicjatywy mieszkańców Zwierzynia i księdza proboszcza z Myczkowiec. To było swoiste odrodzenie miejsca po dziesięcioleciach zapomnienia.
Wokół groty rozciąga się niewielki kompleks sakralny. U stóp źródełka znajduje się małe jeziorko w kształcie serca – detal, który szczególnie przypadł do gustu odwiedzającym. Rozrzucone po okolicy kilkanaście kamiennych kapliczek tworzy atmosferę zadumy i spokoju. Dominuje nad tym wszystkim wielka figura Jezusa z rozłożonymi na znak błogosławieństwa rękami.
Droga do źródełka to nie tylko spacer, ale też swoista droga krzyżowa. Wzdłuż zielonego szlaku turystycznego ustawiono czternaście (według niektórych źródeł dwanaście) stacji drogi krzyżowej. To dzieło Tadeusza Łukacza – kamienne rzeźby, które wprowadzają w refleksyjny nastrój już zanim dotrze się do celu.
Jak dotrzeć do źródełka
Dostępność to jedna z mocnych stron tego miejsca. Od centrum Zwierzynia dzieli je zaledwie 1,5 kilometra, a prowadzi tam asfaltowa droga. Można dojechać samochodem niemal pod samą grotę – wygodna opcja dla osób starszych czy rodzin z małymi dziećmi.
Miłośnicy aktywności wybiorą rower albo spacer. Trasa nie jest wymagająca, choć trzeba liczyć się z niewielkimi podejściami. Niektórzy turyści podchodzą od strony zapory w Myczkowcach – wtedy czeka ich trochę schodów, najpierw w górę, potem w dół. Stopień trudności średni, ale widoki rekompensują wysiłek.
Ciekawostką jest również przeprawa przez San, którą niektórzy wybierają jako alternatywną drogę powrotną. Rzekę pokonuje się w bród po betonowych płytach zanurzonych w wodzie po łydki. Woda zimna, ale dla spragnionych przygód to dodatkowa atrakcja.
Atmosfera miejsca i jego charakter
Cudowne Źródełko to przede wszystkim miejsce kultu religijnego. Odbywają się tu nabożeństwa, które przyciągają wiernych z okolicy. Nie trzeba jednak być pielgrzymem, żeby docenić urok tego zakątka.
Panuje tu specyficzna cisza – taka, która nie jest przytłaczająca, ale uspokajająca. Szum wypływającej wody, szmer liści, czasem śpiew ptaków. Można usiąść na chwilę, napić się źródlanej wody prosto z groty, obmyć twarz. Miejsce sprzyja zatrzymaniu się, co w turystycznym pędzie bywa rzadkością.
W otoczeniu lasu i kamiennych elementów sakralnych łatwo zapomnieć o codziennych sprawach. To jeden z tych punktów, które nie są spektakularne w sensie widokowym, ale mają w sobie coś, co sprawia, że zostaje się tu dłużej niż planowano.
Dla kogo jest to miejsce
Cudowne Źródełko odwiedzi kilka typów turystów. Pielgrzymi i osoby poszukujące miejsc kultu religijnego znajdą tu przestrzeń do modlitwy i refleksji. Miłośnicy bieszczadzkiej historii i legend docenią opowieści związane z tym miejscem.
Rodziny z dziećmi? Jak najbardziej, pod warunkiem że dzieci są w wieku, w którym potrafią już docenić spokojne miejsca. Nie ma tu placu zabaw ani atrakcji rozrywkowych – to raczej cel spaceru niż punkt do wielogodzinnego spędzania czasu.
Rowerzyści często włączają źródełko w swoje trasy po okolicy. Bliskość zapory w Myczkowcach, Skałek Myczkowieckich czy Ogrodu Biblijnego pozwala na stworzenie ciekawej pętli turystycznej.
Wieś Zwierzyń ma długą historię – pierwsza wzmianka o niej pochodzi z lustracji królewskiej z 1580 roku, kiedy była wspomniana jako wieś położona w dobrach Kmitów. Położona w przełomie Sanu, u stóp lesistej Czulni (576 m) i Trzech Kopców (439 m), do dziś zachowuje swój urokliwy charakter.
Informacje praktyczne – co warto wiedzieć przed wizytą
Dostęp: Miejsce jest dostępne bezpłatnie przez cały rok, o każdej porze dnia. Brak godzin otwarcia, brak biletów – po prostu przyjeżdżasz i zwiedzasz.
Dojazd: Z centrum Zwierzynia asfaltową drogą na południe, 1,5 km. Można zaparkować niemal przy grocie. Dla pieszych i rowerzystów – zielony szlak turystyczny ze stacjami drogi krzyżowej.
Czas wizyty: Na samą grotę i okolicę wystarczy 20-30 minut. Jeśli ktoś chce spokojnie przejść drogę krzyżową, pomedytować, napić się wody i odpocząć – warto zarezerwować godzinę.
Co zabrać: Butelkę lub kubek, jeśli planuje się spróbować wody ze źródła. Wygodne obuwie, choć asfaltowa droga nie wymaga specjalistycznego ekwipunku. Latem warto mieć wodę pitną na drogę.
Połączenie z innymi atrakcjami: W promieniu kilku kilometrów znajdują się zapora w Myczkowcach, Skałki Myczkowieckie (wznoszące się prawie 30 metrów nad starym korytem Sanu), Ogród Biblijny w Myczkowcach oraz zabytkowa murowana cerkiew z lat 1750-1799.
Najlepszy czas na wizytę: Wiosna i lato, gdy okoliczna przyroda jest w pełni. Jesień też ma swój urok – kolorowe liście dodają miejscu malowniczości. Zimą bywa ślisko na schodach przy podejściu od strony zapory.
Udogodnienia: Brak toalety, brak punktu gastronomicznego. To miejsce w pełni naturalne, bez turystycznej infrastruktury. Najbliższe sklepy i restauracje w Zwierzyniu.
Cudowne Źródełko to miejsce dla tych, którzy szukają w Bieszczadach czegoś więcej niż tylko połonin i widokowych szlaków. To kawałek historii, tradycji i wiary, opakowany w naturalny krajobraz. Nie trzeba być osobą głęboko wierzącą, żeby docenić spokój i atmosferę tego zakątka – wystarczy dać sobie chwilę na zatrzymanie się i wsłuchanie w ciszę.