W Szklarskiej Porębie Średniej, w malowniczej Dolinie Szczęścia, stoi dom który pod koniec XIX wieku stał się magnesem dla artystów z całej Europy. To właśnie tutaj bracia Hauptmannowie – Gerhart, późniejszy noblista, i Carl, autor kultowej „Księgi Ducha Gór” – stworzyli coś w rodzaju domu pracy twórczej, gdzie powstawały ważne dzieła literackie. Dziś budynek pełni funkcję oddziału Muzeum Karkonoskiego i można w nim prześledzić nie tylko życie dwóch pisarzy, ale całą historię artystycznej kolonii w Szklarskiej Porębie.
- autentyczne wnętrza epoki
- pamiątki po Hauptmannach
- malarstwo karkonoskie
- centrum kultury artystycznej
- piękny park Ducha Gór
Historia domu – od wiejskiej chaty do centrum kultury
We wrześniu 1890 roku bracia Hauptmannowie podczas górskiej wycieczki natknęli się na wiejski dom położony na zboczu doliny. Widok musiał być naprawdę urzekający, bo niemal od razu podjęli decyzję o zakupie. Po przebudowie, w 1891 roku, zamieszkali tam razem ze swoimi rodzinami.
Wspólne życie nie trwało jednak zbyt długo. Gerhart wyprowadził się już w 1895 roku i ostatecznie osiadł w pobliskim Jagniątkowie, gdzie spędził większość życia. Carl natomiast pozostał w domu aż do śmierci w 1921 roku, tworząc tu swoje najważniejsze dzieła. To właśnie jego postać i charyzma sprawiły, że dom stał się sercem rozwijającej się kolonii artystycznej.
Gerhart Hauptmann otrzymał literacką Nagrodę Nobla w 1912 roku za całokształt twórczości. Carl, choć mniej znany szerszej publiczności, był postacią równie fascynującą – uczonym, filozofem i pisarzem, którego „Księga Ducha Gór” do dziś pozostaje ważną pozycją w literaturze o Karkonoszach.
Sława Gerharta i osobowość Carla przyciągały do domu wybitnych ludzi kultury, nauki i sztuki. Spotykali się tu zarówno stali mieszkańcy Szklarskiej Poręby, jak i goście z różnych zakątków Europy. Już w 1906 roku prasa informowała o powstaniu kolonii artystów w mieście – to pokazuje, jak szybko rozrosło się to środowisko.
Co zobaczyć w muzeum
Muzeum zostało otwarte 21 lutego 1995 roku, a w 2001 roku otrzymało obecną nazwę. Ekspozycja stała koncentruje się na trzech głównych wątkach. Pierwszy to oczywiście życie i twórczość obu braci Hauptmannów – można tu zobaczyć pamiątki po pisarzach, ich gabinety pracy, osobiste przedmioty. Drugi wątek to malarstwo karkonoskie, zwłaszcza pejzaże autorstwa artystów związanych z przedwojennym Stowarzyszeniem Artystycznym św. Łukasza.
Trzeci element ekspozycji to twórczość Vlastimila Hofmana oraz współczesnych artystów ze stowarzyszenia „Nowy Młyn”. Muzeum nie zamyka się więc wyłącznie w przeszłości – nadal pełni rolę centrum kultury dla lokalnej kolonii artystycznej, organizując wystawy czasowe i wydarzenia kulturalne.
Warto zwrócić uwagę na autentyczne wnętrza domu, które zachowały atmosferę epoki. Spacerując po pokojach można sobie wyobrazić, jak wyglądało życie twórcze braci i ich gości ponad sto lat temu.
Park Ducha Gór – zieleń wokół muzeum
Muzeum to nie tylko budynek. Dookoła rozciąga się rozległy park o powierzchni 4,5 hektara, założony jeszcze przez Carla Hauptmanna. W 2011 roku przeszedł modernizację i został udostępniony zwiedzającym jako „Park Ducha Gór”.
To idealne miejsce na spacer przed lub po zwiedzaniu muzeum. Park zachował swój historyczny charakter, a jednocześnie jest zadbany i dostępny. Wiosną i latem zieleń robi wrażenie, jesienią z kolei można podziwiać kolorowe liście na tle karkonoskich szczytów.
Dla kogo to miejsce
Dom Hauptmannów to przede wszystkim pozycja obowiązkowa dla miłośników literatury i historii kultury. Jeśli ktoś interesuje się literaturą niemieckojęzyczną przełomu XIX i XX wieku, znajdzie tu mnóstwo cennych informacji i autentycznych pamiątek.
Ale muzeum jest też ciekawe dla osób, które po prostu chcą poznać historię regionu i zrozumieć, dlaczego Szklarska Poręba stała się tak ważnym ośrodkiem artystycznym. Kolonia pisarzy i malarzy to istotny element tożsamości tego miejsca, który warto poznać.
Z dziećmi może być różnie – starsze, zainteresowane historią lub sztuką, na pewno znajdą coś dla siebie. Młodsze mogą się nudzić podczas zwiedzania wnętrz, ale park na zewnątrz da im przestrzeń do zabaw. Zwiedzanie zajmuje około godziny, może półtorej z parkiem, więc nie jest to szczególnie czasochłonna atrakcja.
Praktyczne informacje – godziny otwarcia i ceny biletów
Muzeum znajduje się przy ulicy 11 Listopada 23 w Szklarskiej Porębie Średniej, w Dolinie Szczęścia. To około 15 minut spacerem od centrum miasta.
Godziny otwarcia:
- Od 1 maja do 30 września: wtorek–niedziela 9:00–17:00
- Od 1 października do 30 kwietnia: wtorek–niedziela 9:00–16:00
- Poniedziałki: muzeum nieczynne
- W środy: wstęp wolny do ekspozycji stałej
Kasa biletowa zamyka się 30 minut przed zamknięciem muzeum, więc warto to uwzględnić planując wizytę.
Ceny biletów:
- Bilet normalny: 18 zł
- Bilet ulgowy: 10 zł
- Wystawy czasowe w środy: 3 zł
Dolina Szczęścia, gdzie stoi muzeum, nosi dziś znacznie bardziej optymistyczną nazwę niż pierwotna „Dolina Siedmiu Domów”. Zmiana nazwy prawdopodobnie miała związek z atmosferą tego miejsca – artystyczną, twórczą i pełną inspiracji.
Jak dojechać
Jeśli ktoś mieszka w centrum Szklarskiej Poręby lub ma tam hotel, najlepiej wybrać się na piechotę. Spacer zajmuje około 15-20 minut i prowadzi przez malowniczą okolicę. Można też dojechać samochodem – przy muzeum jest parking. Dokładną trasę najłatwiej sprawdzić w Google Maps, wpisując adres: ul. 11 Listopada 23, Szklarska Poręba.
Muzeum dobrze łączy się z innymi atrakcjami w okolicy. Po zwiedzaniu można na przykład wybrać się na szlak do Wodospadu Szklarki lub Kamieńczyka, albo po prostu pospacerować po okolicy, która sama w sobie jest bardzo fotogeniczna.
Kontakt z muzeum: tel. 757 172 611 lub 757 122 050, e-mail: [email protected]. Więcej informacji można znaleźć na stronie muzeumdomhauptmannow.pl.