Ratusz Kowary

Ratusz w Kowarach to klasycystyczny budynek z końca XVIII wieku, który od ponad dwustu lat stanowi centrum życia miejskiego tego karkonoskiego miasteczka. Wzniesiony w latach 1786-1789 według projektu niemieckiego architekta Christiana Schultza, zachwyca proporcjami i dbałością o detale architektoniczne. Co ciekawe, można go zwiedzać od środka, a to już zdecydowanie wyróżnia go na tle innych dolnośląskich ratuszów.

Nie każdy wie, że obecny budynek stoi na fundamentach znacznie starszego ratusza, który przetrwał wojny husyckie, bunty chłopskie i pożary, by ostatecznie zostać rozebranym w 1786 roku ze względu na zły stan techniczny.

Historia ratusza kowarskiego

Kowary otrzymały prawa miejskie już w 1513 roku i już wtedy posiadały budynek pełniący funkcję ratusza – dom sądowy. Był to piętrowy obiekt w stylu barokowym, który przez wieki przechodził różne koleje losu. Bunt chłopów, pożary, zniszczenia wojenne – wszystko to odcisnęło piętno na pierwszym ratuszu.

W 1786 roku zdecydowano się na radykalne rozwiązanie. Zniszczony budynek wyburzono niemal do fundamentów, a na jego miejscu powstał całkowicie nowy gmach. Projekt powierzono Christianowi Valentinowi Schulze, a budowę prowadził mistrz budowlany Neumann. Prace trwały trzy lata i w 1789 roku Kowary zyskały ratusz, który przetrwał do dziś.

Nad głównym wejściem do ratusza widnieje łacińska sentencja „Saluti Publicae MDCCLXXXVIII”, co oznacza „Bezpieczeństwo publiczne 1788”. To motto doskonale oddawało przeznaczenie budynku jako siedziby władz miejskich dbających o dobro mieszkańców.

W okresie międzywojennym budynek wzbogacił się o zegar umieszczony w tympanonie. Po II wojnie światowej ratusz przeszedł kilka remontów – wymieniono stolarkę okienną w 1981 roku, a w 2003 budynek otrzymał nową elewację. W 2000 roku został wpisany do rejestru zabytków.

Architektura i wnętrza ratusza

Budynek wzniesiono na planie prostokąta, ma dwa trakty pomieszczeń i dwie kondygnacje. Nakrywa go czterospadowy dach z lukarnami. Fasada prezentuje klasyczne rozwiązania tego stylu – ryzalit z wejściem, boniowanie na parterze, pary pilastrów podtrzymujących belkowanie oraz trójkątny przyczółek zwieńczony ścianą attykową z wazonami.

Kondygnacje dzieli wyraźny gzyms kordonowy, który optycznie podkreśla proporcje budynku. W podziemiach zachowały się stare piwnice pochodzące jeszcze z poprzedniego ratusza – to namacalny ślad wielowiekowej historii tego miejsca.

Najciekawsze czeka jednak zwiedzających w środku. Zaraz za wejściem znajduje się owalny hol z polichromią odkrytą po wojnie pod nowszymi tynkami. Przedstawia ona herb Kowar z czasów, gdy miasto dzięki Fryderykowi Wielkiemu uzyskało status wolnego miasta królewskiego ze specjalnymi górniczymi i handlowymi przywilejami.

Sala Rajców – unikalne wnętrze

Piętro wyżej mieści się prawdziwa perełka – Sala Rajców, zwana też Salą Obrad Rady Miejskiej. Ma nietypowy, owalny kształt, który sam w sobie jest architektoniczną rzadkością w tego typu budynkach. Ale prawdziwą atrakcją jest sufit.

Na sklepieniu przedstawiono alegoryczne sceny związane z tym, czym Kowary słynęły przez wieki: górnictwem, kowalstwa, tkactwem i zielarstwem. To malowniczy zapis historii gospodarczej miasta, które rozwijało się dzięki wydobyciu rudy żelaza, przetwórstwu metali, produkcji tekstyliów oraz zbieractwu ziół w otaczających górach.

W podziemiach ratusza można zobaczyć fragmenty piwnic z poprzedniego, XVI-wiecznego budynku. To namacalny dowód na to, że historia tego miejsca sięga znacznie dalej niż obecna klasycystyczna fasada.

Dla kogo to miejsce?

Ratusz w Kowarach to pozycja obowiązkowa dla miłośników architektury klasycystycznej i historii Dolnego Śląska. Jeśli interesuje cię jak wyglądały siedziby władz miejskich w XVIII wieku, znajdziesz tu doskonale zachowany przykład. Budynek działa nadal jako urząd, więc możesz poczuć atmosferę miejsca, które od ponad dwustu lat pełni tę samą funkcję.

Rodziny z dziećmi też znajdą tu coś dla siebie – owalny kształt Sali Rajców i alegoryczne malowidła na suficie potrafią zaciekawić młodszych zwiedzających. To dobry punkt do krótkiego, maksymalnie godzinnego zwiedzania podczas większej wycieczki po Kowarach i okolicy.

Warto połączyć wizytę w ratuszu z odkrywaniem innych atrakcji miasta – Kowar słyną przecież z Parku Miniatur Zabytków Dolnego Śląska, dawnych kopalń oraz bliskości szlaków górskich prowadzących w Karkonosze.

Zwiedzanie ratusza – informacje praktyczne

Ratusz można zwiedzać z przewodnikiem, co zdecydowanie warto zrobić – samodzielnie nie ma dostępu do najciekawszych pomieszczeń. Dla turystów indywidualnych zwiedzanie organizowane jest codziennie od poniedziałku do piątku w dni robocze o godzinie 14:00. Zbiórka odbywa się w Informacji Turystycznej mieszczącej się w przyziemiu ratusza przy ul. 1 Maja 1a.

W ramach zwiedzania można zobaczyć nie tylko sam ratusz, ale także Sale Tradycji Miasta, co sprawia, że wizyta staje się pełniejszym doświadczeniem historycznym.

Grupy zorganizowane mogą umówić się na zwiedzanie w innych godzinach, kontaktując się wcześniej z Informacją Turystyczną pod numerem telefonu +48 75 718 24 89 lub mailowo: [email protected].

Jak dojechać i ile czasu zarezerwować

Ratusz znajduje się przy ulicy 1 Maja w samym centrum Kowar, więc trudno go przeoczyć. Kowary leżą u podnóża Karkonoszy, około 13 km od Jeleniej Góry. Dojazd samochodem z Wrocławia zajmuje niecałe dwie godziny, z Jeleniej Góry zaledwie 20 minut. Można też dojechać autobusem – Kowary mają dobre połączenia komunikacyjne z okolicznymi miastami.

Parkowanie w centrum miasta zwykle nie sprawia problemów – w okolicy ratusza znajduje się kilka miejsc parkingowych.

Na samo zwiedzanie ratusza wystarczy zarezerwować godzinę, maksymalnie półtorej z uwzględnieniem czasu w Informacji Turystycznej, gdzie można zaopatrzyć się w materiały o innych atrakcjach Kowar i okolicy. Jeśli planujesz zwiedzanie całego miasta wraz z Parkiem Miniatur i innymi zabytkami, warto przeznaczyć na Kowary przynajmniej pół dnia.

Godziny otwarcia: Zwiedzanie z przewodnikiem dla turystów indywidualnych codziennie od poniedziałku do piątku o godzinie 14:00 (w dni robocze). Grupy zorganizowane po wcześniejszym uzgodnieniu terminu.

Ceny: Informacje o aktualnych cenach biletów najlepiej sprawdzić bezpośrednio w Informacji Turystycznej w Kowarach pod numerem +48 75 718 24 89.

Kontakt: Informacja Turystyczna, ul. 1 Maja 1a, 58-530 Kowary, tel. +48 75 718 24 89, e-mail: [email protected]