Zalew Sosnówka to jeden z największych sztucznych zbiorników wodnych w Karkonoszach, rozciągający się na ponad 150 hektarach między miejscowościami Sosnówka a Marczyce w gminie Podgórzyn. Choć pełni funkcję zbiornika wody pitnej dla Jeleniej Góry i nie jest dostępny dla turystów w celach rekreacyjnych, jego malownicze położenie u stóp Pogórza Karkonoskiego przyciąga fotografów i miłośników widoków. Z okolic zalewu rozciąga się przepiękna panorama na pasmo Karkonoszy, a sama tafla wody otoczona wałami ziemnymi i lasami tworzy krajobraz, który warto zobaczyć podczas wędrówki po tym regionie.
- przepiękne widoki na Karkonosze
- idealne miejsce dla fotografów
- spokojna atmosfera otaczającej przyrody
- fascynująca historia budowy zbiornika
- szlaki turystyczne w pobliżu zalewu
Historia budowy zbiornika Sosnówka
Budowa zalewu rozpoczęła się w 1986 roku i trwała aż piętnaście lat, do 2001 roku, kiedy zbiornik został ostatecznie wypełniony wodą. Powstał w miejscu dawnych stawów rybnych, a jego głównym celem było zabezpieczenie dostaw wody pitnej dla Jeleniej Góry i okolicznych miejscowości. Projekt zakładał początkowo również funkcje rekreacyjne – planowano przystanie żeglarskie, wypożyczalnie sprzętu wodnego, a nawet kąpielisko. Te plany nigdy jednak nie zostały zrealizowane.
Decyzja o przeznaczeniu zbiornika wyłącznie jako źródła wody pitnej sprawiła, że cały obszar został ogrodzony i zamknięty dla zwiedzających. Przez lata lokalne władze, szczególnie gmina Podgórzyn, starały się o udostępnienie przynajmniej części zalewu turystom, angażując w sprawę nawet Urząd Wojewódzki we Wrocławiu i Ministerstwo Środowiska. Mimo wielu inicjatyw i optymistycznych zapowiedzi, zakaz zbliżania się do brzegów pozostał w mocy.
Zalew Sosnówka mieści do 14 milionów metrów sześciennych wody, z czego 11 milionów stanowi pojemność użytkowa, 2 miliony to pojemność martwa, a kolejny milion przeznaczony jest na zabezpieczenie przeciwpowodziowe.
Parametry techniczne i charakterystyka zbiornika
Zbiornik ma kształt regularnego owalu ze słabo rozwiniętą linią brzegową. Jego długość wynosi około 1200 metrów, a szerokość dochodzi do 1000 metrów. Powierzchnia tafli wody waha się między 145 a 170 hektarów, w zależności od poziomu napełnienia. Od zachodu i północnego zachodu zalew zamknięty jest potężnymi wałami ziemnymi oraz betonową tamą, której długość sięga półtora kilometra.
Najwyższy punkt wałów znajduje się na wysokości 370 metrów nad poziomem morza, co daje świetny punkt widokowy – oczywiście dla tych, którzy mają dostęp do tego obszaru. Zbiornik zasilają trzy potoki: Podgórna, Czerwonka i Sośniak, które spływają z okolicznych wzgórz i lasów Pogórza Karkonoskiego.
Co można zobaczyć w okolicy zalewu
Choć sam zbiornik jest niedostępny, okolica oferuje kilka ciekawych możliwości. Znad zapory i z dróg biegnących wokół zalewu rozciągają się widoki na całe pasmo Karkonoszy – w pogodne dni można dostrzec charakterystyczne szczyty i grzbiety gór. Miejsce to szczególnie upodobali sobie fotografowie, którzy przyjeżdżają tu o wschodzie i zachodzie słońca, kiedy światło pięknie odbija się w tafli wody.
Z okolic zalewu wiedzie żółty szlak pieszy prowadzący do zamku księcia Henryka na Wzgórzu Grodna, najwyższym szczycie Gór Łomnickich. Przejście tego szlaku zajmuje około 30-40 minut i jest przyjemnym spacerem przez las. Po drodze można zobaczyć kościół Wang oraz kaplicę świętej Anny z wypływającym spod jej ołtarza Dobrym Źródłem. Z zamkniętego już obiektu można było podziwiać przepiękną panoramę całego zbiornika z lotu ptaka.
Dla kogo jest to miejsce
Zalew Sosnówka to przede wszystkim punkt na mapie dla osób wędrujących po Karkonoszach i okolicach Jeleniej Góry, które chcą zobaczyć coś więcej niż tylko góry i lasy. Miejsce przyciąga fotografów poszukujących ciekawych kadrów – połączenie sztucznego zbiornika z naturalnym tłem Karkonoszy daje interesujące efekty, zwłaszcza przy odpowiednim świetle.
Warto tu zajrzeć również podczas spaceru lub przejażdżki rowerem po okolicy. Choć nie można wejść na teren zalewu, drogi biegnące wokół niego pozwalają na podziwianie widoków i zrobienie kilku zdjęć. To też dobry punkt do krótkiego odpoczynku podczas dłuższej wycieczki między Karpaczem a Jelenią Górą.
Nie jest to jednak miejsce dla osób szukających typowej rekreacji wodnej czy infrastruktury turystycznej. Brak plaż, wypożyczalni sprzętu, restauracji czy nawet ławek sprawia, że wizyta tutaj to raczej krótki przystanek niż cel sam w sobie. Rodziny z małymi dziećmi mogą poczuć się rozczarowane – dzieci nie będą miały tu gdzie się zabawić, a dostęp do wody jest całkowicie niemożliwy.
Dojazd i lokalizacja
Zalew znajduje się w gminie Podgórzyn, między miejscowościami Sosnówka (od wschodu), Podgórzyn (od zachodu) i Marczyce (od północy), kilka kilometrów od granic Jeleniej Góry. Od północy granicę wyznacza szosa łącząca Podgórzyn z Sosnówką, co ułatwia dojazd.
Samochodem można dojechać z Karpacza w około 15 minut, kierując się w stronę Jeleniej Góry przez Sosnówkę. Z Jeleniej Góry to zaledwie kilka kilometrów w kierunku południowym. Parking można znaleźć przy drodze, choć nie ma tu wyznaczonych miejsc parkingowych specjalnie dla turystów.
Komunikacja miejska z Karpacza również dociera do Sosnówki – można skorzystać z lokalnych autobusów i przejść pozostały odcinek pieszo. Dla spragnionych wędrówek dostępny jest wspomniany żółty szlak z Karpacza, który prowadzi przez kościół Wang i kaplicę świętej Anny – to około godziny marszu.
Informacje praktyczne
Dostęp: Teren zalewu jest zamknięty i otoczony ogrodzeniem. Można oglądać zbiornik z dróg publicznych biegnących wokół niego oraz z okolicznych wzgórz. Nie ma opłat za oglądanie z zewnątrz, ponieważ nie ma kontrolowanego wejścia ani infrastruktury turystycznej.
Czas zwiedzania: Na podziwianie widoków i zrobienie zdjęć wystarczy 15-30 minut. Jeśli planuje się połączenie z wędrówką na zamek księcia Henryka, należy przeznaczyć około 2-3 godzin.
Najlepszy czas na wizytę: Wczesne godziny poranne lub późne popołudnie, kiedy światło jest najbardziej fotogeniczne. Wiosną i latem okolica jest zielona i pełna życia, jesienią las wokół zalewu przybiera piękne barwy.
Co zabrać: Aparat fotograficzny lub dobry telefon do zdjęć, wygodne buty jeśli planuje się spacer po okolicy. W pobliżu nie ma sklepów ani punktów gastronomicznych, więc warto mieć ze sobą wodę.
Mimo że zalew powstał jako projekt infrastrukturalny, a nie turystyczny, stał się jednym z rozpoznawalnych elementów krajobrazu Kotliny Jeleniogórskiej i często pojawia się na zdjęciach promujących region Karkonoszy.
Zalew Sosnówka pozostaje więc specyficzną atrakcją – piękną z daleka, ale niedostępną z bliska. To miejsce, które warto zobaczyć jadąc przez Podgórzyn, ale niekoniecznie cel na cały dzień. Dla fotografów i miłośników krajobrazów może być ciekawym punktem na mapie, dla pozostałych – raczej krótkim przystankiem w drodze do innych atrakcji Karkonoszy.